Nederland · De jaarrekening en de openbaarmaking

Banken en verzekeraars: de eigen inrichting van de jaarrekening

Boek 2 BW · artikel 420 tot en met artikel 423, artikel 425, artikel 426, artikel 429, artikel 430 tot en met artikel 446

Banken en verzekeringsmaatschappijen volgen niet het gewone model van titel 9 maar een eigen indeling met eigen posten. De verleiding is om de gewone jaarrekening op te stellen en de bijzondere posten er achteraf in te passen. Dat werkt niet, omdat de afzonderlijke opneming van posten en de waarderingsregels van elkaar afhangen.

Bij verzekeraars is de technische voorziening het zwaartepunt. Zij wordt op voor de bedrijfstak aanvaardbare grondslagen gewaardeerd, per verzekering en op voorzichtige wijze bepaald, en de vermindering ervan door discontering vraagt een eigen toelichting. Een verzekeraar die de voorziening op één totaal berekent, voldoet niet aan de wijze van bepalen die de wet voorschrijft.

Bij een bank worden waardestijgingen van effecten die tot de handelsportefeuille behoren en tegen actuele waarde worden gewaardeerd, verwerkt op de wijze die artikel 420 lid 3 voorschrijft. Het verloopoverzicht van de vaste activa geldt ook voor een bank, met de beperking die artikel 421 lid 1 stelt, en de vermelding van aansprakelijkstellingen geldt alleen voor de posten buiten de balanstelling (artikel 421 lid 2). Waardepapieren met een vaste of van de rentestand afhankelijke rente die tot de vaste activa behoren, worden gewaardeerd op de grondslag van de verkrijgingsprijs (artikel 422 lid 1), en worden zij tegen aflossingswaarde opgenomen, dan wordt het verschil verwerkt volgens artikel 422 lid 2. Vaste activa in vreemde valuta die niet zijn gedekt, worden opgenomen tegen de dagkoers op de balansdatum (artikel 423 lid 1), niet afgewikkelde termijntransacties tegen de dag- of termijnkoers (artikel 423 lid 2) en de overige activa en passiva tegen de dagkoers (artikel 423 lid 3). Omrekeningsverschillen worden in de winst- en verliesrekening verantwoord (artikel 423 lid 4).

Een bank waarop een vrijstelling van toepassing is als bedoeld in de Wet op het financieel toezicht, hoeft de jaarrekening niet volgens de bijzondere afdeling in te richten (artikel 425). Maatschappijen die geen bank zijn en in de geconsolideerde jaarrekening van een bank worden opgenomen, worden verantwoord volgens artikel 426 lid 1, en voor de groepsmaatschappij aan het hoofd van de groep geldt artikel 426 lid 2. Bij een verzekeringsmaatschappij worden onder de activa afzonderlijk opgenomen de immateriële activa, de beleggingen en de overige posten die artikel 429 lid 1 noemt, en onder de passiva het eigen vermogen, de achtergestelde schulden en de technische voorzieningen die artikel 429 lid 2 noemt.

Op de balans van een maatschappij die herverzekeringen aanneemt, worden onder de beleggingen tevens de niet ter vrije beschikking staande waarden afzonderlijk opgenomen (artikel 430 lid 2). Bij de beleggingen in groepsmaatschappijen en deelnemingen worden de in artikel 430 lid 3 genoemde soorten afzonderlijk vermeld, en van de overige financiële beleggingen de in artikel 430 lid 4 genoemde soorten. Onder de vorderingen worden afzonderlijk opgenomen de vorderingen uit verzekeringsovereenkomsten en de overige groepen die artikel 432 lid 1 noemt, met per groep de vorderingen op groepsmaatschappijen (artikel 432 lid 2). Onder de overige activa worden de posten opgenomen die artikel 433 lid 1 noemt, en onder de overlopende activa de vervallen maar nog niet opeisbare rente en huur en de overlopende acquisitiekosten (artikel 434 lid 1), die afzonderlijk voor levensverzekering en schadeverzekering worden vermeld (artikel 434 lid 2).

Onder de technische voorzieningen worden afzonderlijk opgenomen de voorziening voor niet-verdiende premies, de voorziening voor lopende risico's en de overige voorzieningen die artikel 435 lid 1 noemt. Op de technische voorzieningen wordt het door herverzekering gedekte deel in mindering gebracht op de wijze die artikel 435 lid 3 voorschrijft, en zijn acquisitiekosten in mindering gebracht, dan worden deze afzonderlijk vermeld (artikel 435 lid 4). Is de voorziening voor lopende risico's niet van ondergeschikte betekenis, dan wordt haar omvang toegelicht (artikel 435 lid 5). Onder de schulden worden afzonderlijk opgenomen de schulden uit verzekeringsovereenkomsten, de schulden uit herverzekering en de overige groepen die artikel 436 lid 1 noemt, met per groep de schulden aan groepsmaatschappijen (artikel 436 lid 2).

Op de technische rekening schadeverzekering worden de baten en lasten uit de gewone uitoefening van het schadeverzekeringsbedrijf afzonderlijk opgenomen (artikel 437 lid 3), en hetzelfde geldt voor de technische rekening levensverzekering (artikel 437 lid 4); op de niet-technische rekening worden de posten opgenomen die artikel 437 lid 5 noemt. Op de technische rekeningen worden onder aftrek van herverzekeringsbaten en lasten de verdiende premies, de opbrengsten en de overige posten van artikel 438 lid 1 afzonderlijk opgenomen. Wordt een opbrengst van beleggingen van het ene deel van de winst- en verliesrekening aan het andere toegerekend, dan worden de reden en de grondslag daarvan vermeld (artikel 438 lid 3). De verdiende premies worden uitgesplitst volgens artikel 439 lid 2 en de schaden of uitkeringen volgens artikel 439 lid 4, en bij de toe- of afneming van de technische voorzieningen worden de posten van artikel 439 lid 5 afzonderlijk opgenomen.

Bij de bedrijfskosten worden de acquisitiekosten, de toe- of afneming van de overlopende acquisitiekosten en de beheerskosten afzonderlijk vermeld (artikel 440 lid 1). Bij de opbrengsten uit beleggingen worden de opbrengsten uit deelnemingen en uit andere beleggingen afzonderlijk vermeld (artikel 440 lid 3), en bij de lasten in verband met beleggingen de posten die artikel 440 lid 5 noemt; het bedrag van de winstdeling en dat van de kortingen worden in de toelichting opgenomen (artikel 440 lid 6). In aansluiting op de winst- en verliesrekening wordt een overzicht van de samenstelling van het totaalresultaat opgenomen (artikel 440a). Een maatschappij die het schadeverzekerings- of schadeherverzekeringsbedrijf uitoefent, vermeldt in een overzicht de gegevens van artikel 441 lid 2, onderscheiden naar de groepen van artikel 441 lid 4, en een maatschappij die het levensverzekeringsbedrijf uitoefent vermeldt de geboekte premies volgens artikel 441 lid 5. In de toelichting worden het vereiste en het aanwezige bedrag van de solvabiliteit vermeld (artikel 441 lid 9), en een verzekeraar met beperkte risico-omvang vermeldt de gegevens die artikel 441 lid 10 noemt.

Voor elke post van de beleggingen die op de balansdatum aanwezig is, wordt de verkrijgings- of vervaardigingsprijs opgegeven onder de voorwaarde van artikel 442 lid 3, en betreft het terreinen en gebouwen in eigen gebruik, dan geldt artikel 442 lid 4. Worden waardepapieren tegen aflossingswaarde opgenomen, dan wordt het verschil met de verkrijgingsprijs verwerkt volgens artikel 443 lid 2. De technische voorzieningen worden gewaardeerd op voor de bedrijfstak aanvaardbare grondslagen (artikel 444), de voorziening voor niet-verdiende premies wordt voor elke schadeverzekering afzonderlijk en op voorzichtige wijze bepaald (artikel 444a lid 2), en de voorziening voor levensverzekeringen wordt berekend op basis van een voldoende voorzichtige prospectieve methode (artikel 444b lid 1). De voorziening voor te betalen schaden of uitkeringen omvat het bedrag dat artikel 444c lid 1 noemt, en wordt zij verminderd door discontering, dan worden de gegevens van artikel 444c lid 3 vermeld; de voorziening voor winstdeling en kortingen omvat de bedragen die artikel 444d noemt. Maatschappijen die geen verzekeringsmaatschappij zijn en in de geconsolideerde jaarrekening van een verzekeringsmaatschappij worden opgenomen, worden verantwoord volgens artikel 445 lid 1, en wordt een uitzondering toegepast, dan wordt dat met de invloed op vermogen en resultaat vermeld (artikel 446 lid 1 en artikel 446 lid 3).

De werkbestanden 89 en 90 gelden voor banken: de balans, de waardering van waardepapieren en van posten in vreemde valuta, de vrijstelling op grond van de Wet op het financieel toezicht en de consolidatie. De werkbestanden 91 tot en met 95 gelden voor verzekeraars en lopen achtereenvolgens de balans met de beleggingen en de vorderingen, de technische voorzieningen en de schulden, de technische rekeningen met de verdiende premies, de bedrijfskosten met het totaalresultaat en de overzichten per branche, en ten slotte de waardering van de beleggingen en van de technische voorzieningen door. Valt uw rechtspersoon onder geen van beide regimes, gebruik dan de pagina over de jaarrekening.

• Werkbestand 89 · Banken: de balans en de waardering
• Werkbestand 90 · Banken: vrijstellingen en consolidatie
• Werkbestand 91 · Verzekeraars: de balans, beleggingen en vorderingen
• Werkbestand 92 · Verzekeraars: technische voorzieningen en schulden
• Werkbestand 93 · Verzekeraars: de technische rekeningen en de verdiende premies
• Werkbestand 94 · Verzekeraars: bedrijfskosten, totaalresultaat en de verzekeraar met beperkte risico-omvang
• Werkbestand 95 · Verzekeraars: waardering van beleggingen en technische voorzieningen

ComplianceSME volgt Boek 2 BW en werkt de toolkit op uw account bij via het Compliance Complete-account, zodat u nooit op een verouderde versie werkt. Compliance Complete

• De jaarrekening: indeling, waardering, toelichting en bestuursverslag
• Controle, openbaarmaking, vrijstellingen en de geconsolideerde jaarrekening

Deze bibliotheek bevat alle 16 situaties →