Nederland · De jaarrekening en de openbaarmaking

De jaarrekening: indeling, waardering, toelichting en bestuursverslag

Boek 2 BW · artikel 362 tot en met artikel 392

De inrichtingseisen van titel 9 zijn geen vormkwestie. Zij bepalen welke posten afzonderlijk zichtbaar moeten zijn, en juist die afzonderlijke zichtbaarheid verdwijnt wanneer een boekhoudpakket posten samentrekt. Het verloopoverzicht van de vaste activa, de splitsing van de vorderingen naar looptijd en de afzonderlijke vermelding van wettelijke reserves zijn de punten die het vaakst ontbreken.

De toelichting is de tweede plaats waar het misgaat, omdat zij verplichtingen bevat die niet uit de cijfers volgen. Deelnemingen, transacties met verbonden partijen buiten normale marktvoorwaarden, gebeurtenissen na balansdatum, het gemiddelde aantal werknemers en de honoraria van de accountant staan er alle in. Wie de toelichting van vorig jaar overneemt en alleen de cijfers bijwerkt, mist die punten stelselmatig.

De rechtspersoon vermeldt in de toelichting volgens welke standaarden de jaarrekening is opgesteld (artikel 362 lid 10). Blijkt nadien dat de jaarrekening in ernstige mate tekortschiet in het geven van het vereiste inzicht, dan bericht het bestuur daarover onverwijld op de wijze die artikel 362 lid 6 voorschrijft. De indeling van de balans en van de winst- en verliesrekening mag slechts wegens gegronde redenen afwijken van die van het voorafgaande jaar, en die redenen worden in de toelichting uiteengezet (artikel 363 lid 4). Zoveel mogelijk wordt bij iedere post het bedrag van het voorafgaande boekjaar vermeld (artikel 363 lid 5). Op de balans worden de activa onderscheiden in vaste en vlottende activa (artikel 364 lid 1), worden onder de vaste activa afzonderlijk de immateriële, materiële en financiële vaste activa opgenomen (artikel 364 lid 2), en worden onder de passiva afzonderlijk het eigen vermogen, de voorzieningen en de schulden opgenomen (artikel 364 lid 4).

Activeert de rechtspersoon de kosten die artikel 365 lid 1 onder a en b noemt, dan licht hij deze toe en houdt hij ter hoogte daarvan een wettelijke reserve aan (artikel 365 lid 2). Het verloop van elke post die tot de vaste activa behoort, wordt gedurende het boekjaar in een sluitend overzicht weergegeven (artikel 368 lid 1), met opgave van de herwaarderingen en de overige gegevens die artikel 368 lid 2 noemt. Onder de voorraden worden afzonderlijk opgenomen de grond- en hulpstoffen, het onderhanden werk, het gereed product en de overige in artikel 369 genoemde groepen. Onder de vorderingen worden de in artikel 370 lid 1 genoemde groepen afzonderlijk opgenomen, met bij elke groep het bedrag waarvan de resterende looptijd langer is dan een jaar (artikel 370 lid 2). Van de effecten en van de tegoeden wordt vermeld in hoeverre zij niet ter vrije beschikking van de rechtspersoon staan (artikel 371 lid 2 en artikel 372 lid 2).

Onder het eigen vermogen worden afzonderlijk opgenomen het geplaatste kapitaal, het agio, de herwaarderingsreserves, de andere wettelijke reserves en de overige posten die artikel 373 lid 1 noemt; is het geplaatste kapitaal niet volgestort, dan wordt het gestorte kapitaal vermeld (artikel 373 lid 2). Welke reserves wettelijke reserves zijn, volgt uit artikel 373 lid 4. Op de balans worden voorzieningen opgenomen tegen naar hun aard duidelijk omschreven verplichtingen die op de balansdatum waarschijnlijk of vaststaand zijn (artikel 374 lid 1), en waardevermindering van een actief wordt niet door een voorziening tot uitdrukking gebracht (artikel 374 lid 2). Onder de schulden worden de in artikel 375 lid 1 genoemde groepen afzonderlijk opgenomen, met per groep het bedrag met een resterende looptijd langer dan een jaar (artikel 375 lid 2), de gestelde zakelijke zekerheden (artikel 375 lid 3) en de achterstelling (artikel 375 lid 4). Heeft de rechtspersoon zich aansprakelijk gesteld voor schulden van anderen, dan wordt dat vermeld op de wijze die artikel 376 voorschrijft.

Op de winst- en verliesrekening worden de baten en lasten uit de gewone bedrijfsuitoefening en de belastingen daarover afzonderlijk opgenomen (artikel 377 lid 1), gesplitst volgens het model van artikel 377 lid 3 of dat van artikel 377 lid 4 (artikel 377 lid 2). Baten en lasten die aan een ander boekjaar moeten worden toegerekend, worden naar aard en omvang toegelicht (artikel 377 lid 7), en het bedrag en de aard van posten van uitzonderlijke omvang worden vermeld (artikel 377 lid 8). Het verloop van het eigen vermogen gedurende het boekjaar wordt in een overzicht weergegeven (artikel 378 lid 1), waarin het gestort en opgevraagd kapitaal naar soorten aandelen wordt uitgesplitst (artikel 378 lid 2). Opgegeven wordt op welke wijze stortingen zijn verricht die in het boekjaar opeisbaar werden of vrijwillig zijn gedaan (artikel 378 lid 3), en een naamloze vennootschap vermeldt de gegevens over haar eigen aandelen (artikel 378 lid 4).

De rechtspersoon vermeldt naam, woonplaats en verschaft aandeel in het geplaatste kapitaal van elke maatschappij die artikel 379 lid 1 noemt, met het eigen vermogen en het resultaat volgens de laatste jaarrekening (artikel 379 lid 2). Is de inrichting van het bedrijf afgestemd op werkzaamheden in verschillende bedrijfstakken, dan wordt de netto-omzet daarnaar gesplitst (artikel 380 lid 1) en ook naar de gebieden waarin wordt geleverd (artikel 380 lid 2). Vermeld worden de gebeurtenissen na de balansdatum met belangrijke financiële gevolgen (artikel 380a), de naam, rechtsvorm, zetel en het nummer bij de Kamer van Koophandel (artikel 380b), en de bestemming van de winst of de verwerking van het verlies (artikel 380c). Vermeld worden verder de belangrijke niet in de balans opgenomen financiële verplichtingen (artikel 381 lid 1), de aard en het zakelijk doel van niet in de balans opgenomen regelingen (artikel 381 lid 2) en de transacties van betekenis die niet onder normale marktvoorwaarden met verbonden partijen zijn aangegaan (artikel 381 lid 3). Meegedeeld worden het gemiddelde aantal werknemers (artikel 382), de honoraria van de accountant (artikel 382a lid 1) en de bezoldiging van de gezamenlijke bestuurders en commissarissen (artikel 383 lid 1).

De grondslagen van de waardering en van de bepaling van het resultaat worden per post uiteengezet (artikel 384 lid 5), en afwijking van de grondslagen van het voorafgaande jaar is slechts wegens gegronde redenen toegestaan (artikel 384 lid 6). Activa en passiva worden afzonderlijk gewaardeerd voor zover zij in hun betekenis voor het vereiste inzicht verschillen (artikel 385 lid 1), en eigen aandelen mogen niet worden geactiveerd (artikel 385 lid 5). De afschrijvingen geschieden onafhankelijk van het resultaat van het boekjaar (artikel 386 lid 1), de gebruikte methoden worden in de toelichting uiteengezet (artikel 386 lid 2) en op vaste activa met beperkte gebruiksduur wordt jaarlijks afgeschreven volgens een stelsel dat op de verwachte gebruiksduur is afgestemd (artikel 386 lid 4). Waardeverminderingen worden onafhankelijk van het resultaat in aanmerking genomen (artikel 387 lid 1), vlottende activa worden gewaardeerd tegen actuele waarde wanneer die op de balansdatum lager is (artikel 387 lid 2), en bij vaste activa wordt rekening gehouden met een naar verwachting duurzame waardevermindering (artikel 387 lid 3). Deelnemingen waarin invloed van betekenis wordt uitgeoefend, worden verantwoord op de wijze die artikel 389 lid 1 voorschrijft, en waardevermeerderingen van materiële en immateriële vaste activa worden in een herwaarderingsreserve opgenomen (artikel 390 lid 1).

Het bestuursverslag geeft een getrouw beeld van de toestand op de balansdatum, de ontwikkeling gedurende het boekjaar en de resultaten (artikel 391 lid 1). Het doet mededelingen over de verwachte gang van zaken, voor zover gewichtige belangen zich daartegen niet verzetten (artikel 391 lid 2), en over het gebruik van financiële instrumenten voor zover dat van betekenis is (artikel 391 lid 3). Het bestuursverslag mag niet in strijd zijn met de jaarrekening (artikel 391 lid 4). Het bestuur voegt aan de jaarrekening en het bestuursverslag de overige gegevens toe die artikel 392 lid 1 opsomt, waaronder de accountantsverklaring, en ook die gegevens mogen niet in strijd zijn met de jaarrekening en het bestuursverslag (artikel 392 lid 2).

De werkbestanden 72 tot en met 76 lopen de inrichting door: de algemene eisen, de indeling van de balans, de vaste en vlottende activa, het eigen vermogen en de voorzieningen, de schulden, en de winst- en verliesrekening met het overzicht van het eigen vermogen. De werkbestanden 77, 78 en 79 lopen de toelichting door, van de deelnemingen en de gebeurtenissen na balansdatum tot de werknemers, de accountantshonoraria en de bezoldiging van bestuurders en commissarissen. De werkbestanden 80, 81 en 82 gaan over de waardering: de grondslagen en hun bestendige toepassing, de afschrijving en de waardevermindering, en de deelnemingen met de herwaardering. Werkbestand 83 sluit af met het bestuursverslag en de overige gegevens.

• Werkbestand 72 · De jaarrekening: algemene eisen en de indeling van de balans
• Werkbestand 73 · De balans: vaste activa en vlottende activa
• Werkbestand 74 · De balans: eigen vermogen en voorzieningen
• Werkbestand 75 · De balans: schulden en niet in de balans opgenomen aansprakelijkheden
• Werkbestand 76 · De winst- en verliesrekening en het overzicht van het eigen vermogen
• Werkbestand 77 · De toelichting: deelnemingen, bedrijfstakken, gebeurtenissen na balansdatum en de identiteit van de rechtspersoon
• Werkbestand 78 · De toelichting: verplichtingen buiten de balans, financiële instrumenten, werknemers en accountantshonoraria
• Werkbestand 79 · De toelichting: bezoldiging van bestuurders en commissarissen
• Werkbestand 80 · Grondslagen van waardering en de bestendige toepassing daarvan
• Werkbestand 81 · Afschrijving, waardevermindering en de verkrijgingsprijs
• Werkbestand 82 · Deelnemingen en herwaardering
• Werkbestand 83 · Het bestuursverslag en de overige gegevens

ComplianceSME volgt Boek 2 BW en werkt de toolkit op uw account bij via het Compliance Complete-account, zodat u nooit op een verouderde versie werkt. Compliance Complete

• Controle, openbaarmaking, vrijstellingen en de geconsolideerde jaarrekening
• Banken en verzekeraars: de eigen inrichting van de jaarrekening

Deze bibliotheek bevat alle 16 situaties →